Data dangosyddion Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru (MALlC) 2019 fesul Ardal Gynnyrch Ehangach Haen Is (AGEHI) ac awdurdod lleol: maes yr amgylchedd ffisegol
Disgwylir y diweddariad nesaf:Ni ddisgwylir i'r set ddata hon gael ei diweddaru, na'i disodli yn y dyfodol
Diweddariadau
- 20ain Ionawr 2026
- Set ddata a gyhoeddwyd gyntaf.
Prif wybodaeth
- Dynodiad
- Ystadegau swyddogol achrededig
- Darparwr data 1
- Cyfoeth Naturiol Cymru
- Ffynhonnell y data 1
- Data Cenedlaethol ar Asesu Risg Llifogydd
- Darparwr data 2
- Arolwg Ordnans
- Ffynhonnell y data 2
- Dim ffynhonnell benodol gan ddarparwr y data
- Darparwr data 3
- Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig
- Ffynhonnell y data 3
- Dim ffynhonnell benodol gan ddarparwr y data
Trosolwg
- Crynodeb o’r set ddata a newidynnau
Nodyn: nid y datganiad diweddaraf yn y gyfres: am y data diweddaraf ewch i Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru (MALlC) 2025 adroddiad canlyniadau.
Roedd y rhifyn 2019 wedi raddio pob un o’r 1,909 Ardaloedd Cynnyrch Ehangach Haen Is (LSOAs a ddiffinnir ar ôl Cyfrifiad 2011) o’r mwyaf (gradd 1) i’r lleiaf (gradd 1,909) difreintiedig. Mae'n cyfuno 47 o ddangosyddion wedi'u grwpio o dan 8 maes sydd â'r pwysau canlynol yn y mynegai cyffredinol: Incwm (22%), Cyflogaeth (22%), Iechyd (15%), Addysg (14%), Mynediad at Wasanaethau (10%), Tai (7%), Diogelwch Cymunedol (5%), a'r Amgylchedd Ffisegol (5%).
Mae'r data sydd yma ar gyfer dangosyddion sylfaenol sy'n bwydo i mewn i fynegai amddifadedd lluosog Cymru 2019.
Mae'r tabl hwn yn cynnwys data ar gyfer y 6 dangosydd sy'n ffurfio'r maes yr amgylchedd ffisegol. Mae'r holl ddangosyddion yn cael eu talgrynnu i un lle degol ac eithrio'r dangosydd sgôr mannau gwyrdd amgylchynol sy'n cael ei dalgrynnu i dri lle degol.
Mae amcangyfrifon dangosyddion awdurdodau lleol wedi'u cynhyrchu lle mae'r data gwreiddiol yn caniatáu i’w hagregu i ddaearyddiaethau uwchben lefel ACEHI. Lle nad yw hyn yn bosibl ar gyfer dangosydd penodol, bydd cofnodion data awdurdod lleol yn dangos [x] yn y golofn Data.
- Cyfrifo neu gasglu data
Diben y maes hwn yw mesur ffactorau yn yr ardal leol a allai effeithio ar les neu ansawdd bywyd y bobl sy’n byw mewn ardal. Mae gan y maes bwysoliad cymharol o 5% yn y mynegai cyffredinol.
Mae maes yr amgylchedd ffisegol yn cynnwys tri is-faes â'r pwysoliadau canlynol:
- 40% Ansawdd Aer (tri dangosydd)
- 40% Perygl Llifogydd (un dangosydd)
- 20% Mannau Gwyrdd (dau ddangosydd)
Bu sawl newid methodolegol i'r maes addysg rhwng MALlC 2014 a MALlC 2019. Nodir rhestr lawn o'r newidiadau isod. Ym MALlC 2014, roedd yr is-faes Ansawdd Aer yn cynnwys dau ddangosydd - sef Crynodiadau Aer ac Allyriadau Aer - a gyfrifwyd gan ddefnyddio cyfuniad o ddata crynodiadau ar gyfer nifer o lygryddion ac Ardaloedd Rheoli Ansawdd Aer. Symleiddiwyd yr is-faes ar gyfer MALlC 2019 ac mae bellach yn cynnwys tri dangosydd sy'n seiliedig ar y gwerthoedd crynodiad cyfartalog wedi’u pwysoli gan y boblogaeth ar gyfer y llygryddion allweddol canlynol:
- Nitrogen deuocsid (NO2)
- Gronynnau < 10 µm (PM10)
- Gronynnau < 2.5 µm (PM2.5)
Mae is-faes Mannau Gwyrdd wedi'i gynnwys ym MALlC 2019 yn lle'r is-faes Agosrwydd at Safleoedd Gwaredu Gwastraff a Safleoedd Diwydiannol. Mae'r is-faes hwn yn cynnwys dau ddangosydd, sef:
- Agosrwydd at fan gwyrdd naturiol hygyrch – sy'n mesur cyfran y cartrefi sydd o fewn 300 metr i fan gwyrdd naturiol hygyrch
- Sgôr ar gyfer mannau gwyrdd amgylchol – sy'n mesur Mynegai Llystyfiant â Gwahaniaeth wedi'i Normaleiddio (NDVI) cymedrig cartrefi.
Cafwyd yr is-faes Perygl Llifogydd ar gyfer MALlC 2019 o set ddata o Asesu Perygl Llifogydd yng Nghymru (FRAW) a ddatblygwyd gan Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC). Mae'r data hyn yn cynnwys gwybodaeth am y perygl o lifogydd o afonydd, y môr a llifogydd dŵr wyneb. Mae hyn yn wahanol i MALlC 2014 lle nad oedd data cyfrifo'r is-faes Perygl Llifogydd yn cynnwys llifogydd dŵr wyneb.
Dangosyddion Ansawdd Aer
Mae'r is-faes Ansawdd Aer yn cynnwys tri dangosydd ar wahân sy'n mesur crynodiadau o lygryddion allweddol. Maent wedi cael eu llunio drwy ddefnyddio mesuriadau llygryddion a allai gael effeithiau negyddol ar iechyd pobl a/neu'r amgylchedd, yn seiliedig ar y ddealltwriaeth feddygol a gwyddonol orau, ac fe'u cynigir fel mesur procsi o ansawdd yr amgylchedd oddi amgylch. Mae ansawdd aer gwael yn awgrymu agosrwydd at weithgareddau penodol megis traffig, hylosgi domestig a safleoedd diwydiannol - sef gweithgareddau a allai gael effaith negyddol ar ansawdd bywyd, yr amgylchedd lleol ac iechyd.
- Ansawdd ystadegol
Mae data MALlC 2019 wedi'u cynhyrchu gan ystadegwyr proffesiynol gan ddefnyddio'r data diweddaraf, dulliau dadansoddol trylwyr, a dilysu annibynnol ar bob cam. Mae MALlC 2019 yn adeiladu ar fersiynau blaenorol i sicrhau cywirdeb a dibynadwyedd, gan gyfuno 47 o ddangosyddion o ffynonellau amrywiol (mae rhai, ond nid pob un ohonynt, yn seiliedig ar ffynonellau ystadegau swyddogol) i leihau rhagfarn a chryfhau cadernid. Roedd sicrhau ansawdd yn cynnwys gwiriadau lluosog, atgynhyrchu canlyniadau, ac adolygiad arbenigol gydag arbenigwyr maes ac awdurdodau lleol.
Cyhoeddwyd gan
- Sefydliad
- Llywodraeth Cymru
- E-bost cysylltu
- ystadegau.cynhwysiant@llyw.cymru