Eiddo sydd mewn perygl o lifogydd yng Nghymru
Disgwylir y diweddariad nesaf:Ni ddisgwylir i'r set ddata hon gael ei diweddaru, ond disgwylir iddi gael ei disodli yn y dyfodol
Diweddariadau
- 2ail Hydref 2025
- Set ddata a gyhoeddwyd gyntaf.
Prif wybodaeth
- Dynodiad
- Dim dynodiad
- Darparwr data
- Cyfoeth Naturiol Cymru
- Ffynhonnell y data
- Data Cenedlaethol ar Asesu Risg Llifogydd
Trosolwg
- Crynodeb o’r set ddata a newidynnau
Mae Asesiad Bygythiad Llifogydd Cymru (FRAW) ynghyd â'r Gronfa Ddata Derbynnydd Genedlaethol 2025 (NRD 2025) yn cael eu defnyddio i benderfynu ar nifer yr eiddo (preswyl a di-breswyl) sydd mewn perygl o lifogydd o Afonydd, y Môr a Dwr Wyneb a Chyrsiau Dwr Bach yng Nghymru. Mae'r wybodaeth ar gyfer risg Heddiw a risg Newid Hinsawdd (2120) ac mae'n cynnwys presenoldeb a diffyg presenoldeb amddiffynfeydd rhag llifogydd o fewn y modelu (senarios gyda amddiffyniad a senarios heb amddiffyniad).
- Cyfrifo neu gasglu data
Nodir y posibilrwydd o lifogydd mewn tri chategori risg:
Risg Uchel; Siawns sy'n fwy na neu'n hafal i 1 o bob 30 (3.3%) mewn unrhyw flwyddyn penodol. Risg Ganolig; Siawns sy'n llai nag 1 o bob 30 (3.3%) ond yn fwy na, neu'n hafal i 1 o bob 100 (1%) mewn unrhyw flwyddyn benodol ar gyfer afonydd a llifogydd dwr wyneb a llai nag 1 o bob 30 (3.3%) ond yn fwy na neu'n hafal i 1 o bob 200 (0.5%) ar gyfer y môr. Risg Isel; Siawns sy'n llai nag 1 o bob 100 (1%) ar gyfer afonydd a llifogydd dwr wyneb ac 1 o bob 200 (0.5%) ar gyfer y môr ond yn fwy na neu'n hafal i siawns 1 o bob 1,000 (0.1%) mewn unrhyw flwyddyn benodol.
Mae FRAW fel arfer yn cynnwys llifogydd o afonydd sydd â maint dalgylch sy'n fwy na 3 cilomedr sgwâr, a llifogydd o'r môr (ar hyd yr arfordir agored ac aberoedd llanw). Cynrychiolir cyrsiau dwr llai sydd â maint dalgylch llai na 3 cilomedr sgwâr yn y data a mapiau Dwr Wyneb FRAW.
Mae'r asesiad yn ystyried lleoliad a safon yr amddiffyniad a roddir gan amddiffynfeydd llifogydd ac yn addasu'r categoreiddio risg yn unol â hynny o senario 'heb amddiffyniad'.
Mae gwerthoedd codi newid hinsawdd yn seiliedig ar y canllawiau sydd ar gael adeg y prosiect FRAW gwreiddiol a gwblhawyd yn 2019. Mae'r gwerthoedd codi yn debyg iawn neu'n union yr un fath â chanllawiau cyfredol Llywodraeth Cymru, gan ddefnyddio "Amcangyfrif Canolog". Mae'r gwerthoedd nodweddiadol ar gyfer cynnydd yn lefel y môr oddeutu 1.1m ledled Cymru, cynnydd o 20% i 30% mewn llifoedd afonydd yn seiliedig ar Dalgylchoedd Basn Afon a chynnydd o 20% i'r glawiad ar gyfer mapio Dwr Wyneb a Chwrs Dwr Bach.
Ar gyfer y senario heb amddiffyniad Newid Hinsawdd, rhagdybiwyd bod y safon bresennol o amddiffyn yr amddiffynfeydd rhag llifogydd yn cadw i fyny â newid hinsawdd.
- Ansawdd ystadegol
Mae FRAW fel arfer yn cynnwys llifogydd o afonydd sydd â maint dalgylch sy'n fwy na 3 cilomedr sgwâr, a llifogydd o'r môr (ar hyd yr arfordir agored ac aberoedd llanw). Cynrychiolir cyrsiau dwr llai sydd â maint dalgylch llai na 3 cilomedr sgwâr yn y data a mapiau Dwr Arwyneb FRAW.
Mae'r asesiad yn ystyried lleoliad a safon yr amddiffyniad a roddir gan amddiffynfeydd llifogydd ac yn addasu'r categoreiddio risg yn unol â hynny o senario 'heb amddiffyniad'.
Efallai y bydd mwy nag un ffynhonnell o lifogydd yn effeithio ar rai eiddo yng Nghymru, felly wrth gyfrif eiddo sydd mewn perygl, mae angen i chi fod yn ofalus nad yw'r un eiddo yn cael ei gyfrif fwy nag unwaith. Er enghraifft, os yw eiddo yn cael ei effeithio gan bob un o'r tair ffynhonnell o lifogydd, wrth adrodd yn ôl ffynonellau llifogydd, bydd yn cael ei gyfrif fel un eiddo ar gyfer afonydd, un ar gyfer y môr ac un ar gyfer dwr wyneb a chwrs dwr bach. Fodd bynnag, os ydych yn cyfrif cyfanswm yr eiddo yng Nghymru sydd mewn perygl o lifogydd, gan ddefnyddio swm y tair ffynhonnell, gellid cyfrif yr un eiddo dair gwaith.
Mae'r cyfrif eiddo a ddarperir yn gipolwg mewn amser yn seiliedig ar setiau data o’r un flwyddyn. Maent yn destun newid o flwyddyn i flwyddyn, wrth i ddata a methodoleg wella dros amser. Gall hyn achosi i gyfrif gynyddu neu leihau rhwng datganiadau unigol. Pan fyddwn yn cyfrif adeiladau neu eiddo, gall hyn gynnwys nifer o adeiladau yn yr un cyfeiriad. Yn 2024 cynhyrchodd Cyfoeth Naturiol Cymru amcanestyniad ar gyfer eiddo mewn perygl ar gyfer 2120 am y tro cyntaf, ac mae hwn wedi’i ddiweddaru eleni. Mae’r amcanestyniad 2120 presennol wedi’i seilio ar ffigyrau 2025. Mae ffigyrau 2024 a 2025 yn cynnwys cyfrif eiddo sy'n cynrychioli senario wedi'i amddiffyn yn 2120 (h.y. mewn tua 100 mlynedd). Mae'r amcangyfrifon hyn yn seiliedig ar yr un rhagdybiaeth sylfaenol y bydd y safon bresennol o amddiffynfeydd rhag llifogydd yn cael eu cynnal yn y dyfodol ond maent wedi'u cyfrifo mewn dwy ffordd ychydig yn wahanol:
- Ar gyfer cyfrif eiddo 2024, gosodwyd safon amddiffyn rhag llifogydd yn y dyfodol (2120) ar 80% o'r safon presennol. Roedd hyn yn golygu bod gostyngiad yn safon yr amddiffyn sy'n golygu bod rhai eiddo yn symud i fandiau risg uwch.
- Ar gyfer cyfrif eiddo 2025, mae'r cyfrifiad wedi'i berfformio'n wahanol. Ni fu gostyngiad yn y safon amddiffyn ac mae'r lefel bresennol yn cael ei chynnal yn y dyfodol (h.y. amddiffyn rhag llifogydd sy'n darparu safon amddiffyn 100 mlynedd o heddiw yn darparu'r un safon amddiffyn 100 mlynedd yn 2120).
Mae gwahaniaethau rhwng cyfrif eiddo 2024 a 2025 yn dangos pa mor agored yw'r ffigurau i newid gyda dim ond ychydig o newid i'r ymagwedd sy'n sail i'r ansicrwydd wrth wneud rhagfynegiadau yn y dyfodol.
Dim ond un canlyniad posibl yw'r rhagdybiaeth y bydd amddiffynfeydd rhag llifogydd yn cael eu cynnal i'r un lefel o amddiffyniad. Gallai'r risg a neilltuwyd i eiddo mewn ardaloedd wedi eu hamddiffyn newid yn fawr yn y dyfodol yn dibynnu ar lefelau buddsoddi a cynnal a chadw. Cliciwch ar y ddolen am fwy o wybodaeth. Cyfoeth Naturiol Cymru / Gofynion Buddsoddi Hirdymor ar gyfer Amddiffynfeydd rhag Llifogydd yng Nghymru.
Cyhoeddwyd gan
- Sefydliad
- Llywodraeth Cymru
- E-bost cysylltu
- ystadegau.amgylchedd@llyw.cymru