Dadansoddiad o'r gweithlu meddygon teulu yn ôl cwintelau amddifadedd practisau a chlwstwr
Disgwylir y diweddariad nesaf:Mehefin 2026
Diweddariadau
- 15fed Mai 2026
- Set ddata a gyhoeddwyd gyntaf.
Prif wybodaeth
- Dynodiad
- Ystadegau swyddogol
- Darparwr data 1
- Llywodraeth Cymru
- Ffynhonnell y data 1
- Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru (MALIC)
- Darparwr data 2
- Partneriaeth Cydwasanaethau GIG Cymru
- Ffynhonnell y data 2
- System Adrodd Genedlaethol ar gyfer Gweithlu Cymru (WNWRS)
- Darparwr data 3
- Partneriaeth Cydwasanaethau GIG Cymru
- Ffynhonnell y data 3
- Gwasanaethau Contractwyr
- Cyfnod amser dan sylw
- Ionawr 2022 i Ebrill 2025
Trosolwg
- Crynodeb o’r set ddata a newidynnau
Diben y data hyn yw dangos sut mae gweithlu practisau cyffredinol (cyfwerth ag amser llawn) yn amrywio yn ôl amddifadedd cymharol y boblogaeth yng Nghymru. Mae pedwar dull gwahanol ar gyfer cyfrifo'r cwintel amddifadedd wedi'u cynnwys.
- Cyfrifo neu gasglu data
Mae penderfynu pa ddull mesur sydd fwyaf priodol i'w ddefnyddio yn dibynnu ar ddiben yr hyn y defnyddir y mesur ar ei gyfer. Argymhellir defnyddio dulliau mesur 'rhif' wrth dargedu'r nifer fwyaf o bobl sy'n byw mewn ardaloedd difreintiedig, tra ei bod yn fwy priodol defnyddio'r dulliau mesur 'canrannol' wrth dargedu'r crynodiad uchaf o bobl sy'n byw mewn ardaloedd difreintiedig.
Er bod y canlyniadau ar lefel practis a chlwstwr yn weddol debyg, bydd y data ar lefel practis yn darparu dadansoddiad mwy gronynnog o amddifadedd. Mae clystyrau'n grwpio practisau, felly er y gall rhai wasanaethu poblogaethau tebyg yn fras, mae'n anochel y bydd gan rai practisau boblogaeth fwy difreintiedig nag eraill yn yr un clwstwr. Efallai y bydd dadansoddiad o glystyrau’n fwyaf priodol wrth dargedu ardaloedd ehangach, ond gall y darlun manylach gael ei guddio wrth gyfuno data ar gyfer practisau unigol.
Darperir data ar boblogaeth practisau gan Bartneriaeth Cydwasanaethau GIG Cymru ac mae'n gipolwg ar un adeg benodol.
Cafodd ardaloedd cynnyrch ehangach haen is (ACEHI) preswyl ar gyfer cleifion a gofrestrwyd i bob practis cyffredinol eu paru â Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru (MALlC) 2019 er mwyn cyfrif nifer y cleifion sy'n byw yn yr 20% mwyaf difreintiedig o ACEHI fel y'u pennwyd gan eu safle MALlC. Cafodd data practisau cyffredinol eu cyfuno â chlystyrau gofal sylfaenol a chrëwyd safleoedd yn seiliedig ar ddau ddull mesur er mwyn amcangyfrif amddifadedd ar lefel clwstwr gofal sylfaenol. Y rhain oedd:
- Nifer y cleifion sydd wedi'u cofrestru gyda'r practis cyffredinol yn y clwstwr sy'n byw yn yr 20% o ardaloedd mwyaf difreintiedig yng Nghymru.
- Canran poblogaeth pob clwstwr sy'n byw yn yr 20% o ardaloedd mwyaf difreintiedig yng Nghymru.
Mae'r data ar gyfer poblogaethau practisau yn cyfeirio at fis Ionawr 2022 a mis Ebrill ar gyfer blynyddoedd dilynol.
O ran data'r gweithlu, defnyddir y data sy'n cyd-fynd agosaf â chyfnod cyfeirio data poblogaeth y practis. Mae data'r gweithlu ar 31 Rhagfyr 2021 yn gysylltiedig â phob practis yn echdyniad poblogaeth practis Ionawr 2022. Ar gyfer data poblogaeth practisau mis Ebrill, defnyddir data’r gweithlu ar 31 Mawrth o’r un flwyddyn.
Nid fydd data poblogaeth practisau ar gyfer 2023 ymlaen a ddefnyddir yn y dadansoddiad amddifadedd o reidrwydd yn cyd-fynd â data cyhoeddedig am boblogaeth practisau ar gyfer yr un cyfnod. Mae'r data cyhoeddedig yn defnyddio mapio diweddaraf LSOA 2021. Er hynny, gan fod y dadansoddiad amddifadedd yn dibynnu ar MALIC 2019 sy'n defnyddio mapio LSOA 2011, roedd angen i'r dadansoddiad amddifadedd hefyd gyplysu poblogaethau practisau 2023 ymlaen ag LSOA 2011 ac o'r herwydd ni chafodd nifer bach o gleifion eu cyplysu.
Hysbyswyd Llywodraeth Cymru am y newidiadau i’r clystyrau ar ôl i'r newidiadau ddigwydd. Mae'r newidiadau hyn yn ymwneud ag uno'r clystyrau canlynol:
Gogledd Rhondda a De Rhondda yn uno fel Rhondda; Gogledd Merthyr Tudful a De Merthyr Tudful yn uno fel Merthyr Tudful; Gogledd Taf Elái a De Taf Elái yn uno fel Taf Elái
Nid yw'r union ddyddiadau y daeth y newidiadau hyn i rym yn hysbys; fodd bynnag, cadarnhawyd eu bod wedi bod yn eu lle ers o leiaf 1 Ebrill 2023. Felly, mae'r uno hyn yn cael eu hadlewyrchu yn y data o Ebrill 2023 ymlaen.
Ebrill 2025 data: Roedd 370 o bractisau cyffredinol. Graddiwyd y practisau hyn yn ôl amddifadedd cymharol eu cleifion cofrestredig a'u rhannu'n gyfartal i gwintelau'n cynnwys 74 o bractisau'r un. Defnyddir cwintelau i ddadansoddi grwpiau o bractisau sy'n eithaf tebyg, gyda chwintel practis 1 yn cynnwys y 74 practis sydd â'r poblogaethau mwyaf ac sy'n byw yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig yng Nghymru.
Roedd 60 o glwstwr. Mae'r cwintelau wedi'u rhannu'n gyfartal gyda 12 clwstwr yn union ym mhob un. Defnyddir cwintelau i ddadansoddi grwpiau o glystyrau sy'n fras debyg, gyda chwintil clwstwr 1 yn cynnwys y 12 clwstwr gyda'r poblogaethau mwyaf difreintiedig yng Nghymru.
Ebrill 2024 data: Roedd 372 o bractisau cyffredinol. Gan na ellir rhannu 372 â phump i rif cyfan, nid yw'r cwintelau'n cynnwys yr un nifer o bractisau yn union. Mae 76 o bractisau ar gyfer cwintelau 1 a 5, 73 o bractisau ar gyfer cwintelau 2 a 4 a 74 o bractisau ar gyfer y cwintel arall. Defnyddir cwintelau i ddadansoddi grwpiau cymharol debyg o bractisau, gyda chwintel practis 1 yn cynnwys y 76 o bractisau sydd â'r poblogaethau mwyaf difreintiedig yng Nghymru.
Roedd 60 o glwstwr. Mae'r cwintelau wedi'u rhannu'n gyfartal gyda 12 clwstwr yn union ym mhob un. Defnyddir cwintelau i ddadansoddi grwpiau o glystyrau sy'n fras debyg, gyda chwintil clwstwr 1 yn cynnwys y 12 clwstwr gyda'r poblogaethau mwyaf difreintiedig yng Nghymru.
Ebrill 2023 data: Roedd 382 o bractisau cyffredinol. Gan na ellir rhannu 382 â 5 i rif cyfan, nid yw'r cwintelau'n cynnwys yr un nifer o bractisau yn union. Mae 77 practisau ar gyfer cwintel 1 a 5 ac 76 practisau ar gyfer gweddill y cwintelau. Defnyddir cwintelau i ddadansoddi grwpiau cymharol debyg o bractisau, gyda chwintel practis 1 yn cynnwys y 77 practisau sydd â'r poblogaethau mwyaf difreintiedig yng Nghymru.
Roedd 60 o glwstwr. Mae'r cwintelau wedi'u rhannu'n gyfartal gyda 12 clwstwr yn union ym mhob un. Defnyddir cwintelau i ddadansoddi grwpiau o glystyrau sy'n fras debyg, gyda chwintil clwstwr 1 yn cynnwys y 12 clwstwr gyda'r poblogaethau mwyaf difreintiedig yng Nghymru.
Ionawr 2022 data: Roedd 390 o bractisau cyffredinol. Graddiwyd y practisau hyn yn ôl amddifadedd cymharol eu cleifion cofrestredig a'u rhannu'n gyfartal i gwintelau'n cynnwys 78 o bractisau'r un. Defnyddir cwintelau i ddadansoddi grwpiau o bractisau sy'n eithaf tebyg, gyda chwintel practis 1 yn cynnwys y 78 practis sydd â'r poblogaethau mwyaf ac sy'n byw yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig yng Nghymru.
Oedd 63 o glystyrau. Gan na ellir rhannu 63 â 5 i rif cyfan, nid yw'r cwintelau'n cynnwys yr un nifer o glystyrau yn union. Mae 13 clwstwr ar gyfer cwintel 1, 3 a 5 ac 12 clwstwr ar gyfer gweddill y cwintelau. Defnyddir cwintelau i ddadansoddi grwpiau cymharol debyg o glystyrau, gyda chwintel clwstwr 1 yn cynnwys y 13 clwstwr sydd â'r poblogaethau mwyaf difreintiedig yng Nghymru.
- Ansawdd ystadegol
Mae cwmpas ac ansawdd y data a ddefnyddir yn y tablau hyn yn dda. Mae pob practis meddyg teulu sydd â chontractau Gwasanaethau Meddygol Cyffredinol (GMC) ar adeg echdynnu data wedi'i gynnwys. Mae data ar boblogaeth practisau ar gael ar gyfer pob practis.
Nid oedd canran fach o ddata wedi'i chynnwys yn y dadansoddiad. Gan fod MALIC yn fesur o amddifadedd sy'n berthnasol i Gymru yn unig, ni ellid cynnwys trigolion Lloegr yn y model. Gan fod gennym ddata wedi'i gasglu ar gyfer practisau cyffredinol yng Nghymru wedi’i gasglu ar sail gyson, nid yw practisau Lloegr wedi'u cynnwys, ac felly ni fydd unrhyw breswylwyr o Gymru sydd wedi'u cofrestru mewn practisau yn Lloegr yn cael eu cynnwys. Er mwyn rhoi cyd-destun, yn yr echdyniad ar Ebrill 2024 roedd 21,067 o gleifion wedi'u cofrestru i bractisau cyffredinol yng Nghymru a oedd yn byw yn Lloegr, ac roedd 13,339 o gleifion wedi'u cofrestru mewn practisau cyffredinol yn Lloegr a oedd yn byw yng Nghymru.
Pan fo claf yn byw yn Lloegr ond wedi'i gofrestru i feddygfa yng Nghymru, yn y dadansoddiad hwn cânt eu tynnu oddi ar restr y practis hwnnw o faint y boblogaeth hefyd, er mwyn peidio â chamgyfrif canran y cleifion sy'n byw mewn ardaloedd difreintiedig. Nid yw cleifion sydd wedi'u cofrestru mewn practisau nad ydynt yn rhai GMC wedi'u cynnwys yn y dadansoddiad ychwaith. Mae cleifion sydd wedi'u cofrestru mewn practisau yng Nghymru a oedd â data coll ar lefel LSOA hefyd wedi'u hepgor o'r dadansoddiad; roedd 108 o gleifion yn y data ar gyfer Ionawr 2022, 43 o gleifion yn y data ar gyfer mis Ebrill 2023, 49 o gleifion yn y data ar gyfer mis Ebrill 2024 a 1,077 o gleifion yn y data ar gyfer mis Ebrill 2025.
Cyhoeddwyd gan
- Sefydliad
- Llywodraeth Cymru
- E-bost cysylltu
- ystadegau.iechyd@llyw.cymru