Pobl fesul hunaniaeth rhywedd, ar gyfer Cymru ac awdurdodau lleol, Cyfrifiad 2021

Hidlwyr

Byddwch yn gallu newid y dewisiadau hidlo ar ôl i chi ddewis sut i weld y data.
Disgrifiad o’r data

Mae hyn yn nodi beth mae gwerth data yn ei gynrychioli

2 o 2 wedi'u dewis
Nid oes gwerthoedd yn cyfateb â'ch chwiliad
Blwyddyn
1 o 1 wedi'u dewis
Nid oes gwerthoedd yn cyfateb â'ch chwiliad
Ardal
23 o 23 wedi'u dewis
Nid oes gwerthoedd yn cyfateb â'ch chwiliad
Hunaniaeth rhywedd
3 o 3 wedi'u dewis
Nid oes gwerthoedd yn cyfateb â'ch chwiliad

Dewis sut i weld y data

Bydd gofyn i chi ddewis un newidyn ar gyfer colofnau'r tabl, ac un arall ar gyfer y rhesi
Bydd y data yn cael ei ddangos gyda cholofnau ar gyfer pob un o'r newidynnau yn y set ddata, gyda gwerth data ar gyfer pob cyfuniad o newidynnau

Disgwylir y diweddariad nesaf:Ni ddisgwylir i'r set ddata hon gael ei diweddaru, ond disgwylir iddi gael ei disodli yn y dyfodol

Diweddariadau

7fed Ionawr 2026
Set ddata a gyhoeddwyd gyntaf.

Prif wybodaeth

Dynodiad
Ystadegau swyddogol yn cael eu datblygu
Darparwr data
Y Swyddfa Ystadegau Gwladol (y SYG)
Ffynhonnell y data
Cyfrifiad 2021

Trosolwg

Crynodeb o’r set ddata a newidynnau

Mae'r set ddata yma yn dangos cyfrif a chanrannau o bobl yng Nghymru fesul hunaniaeth rhywedd ac ardal (Cymru ac awdurdodau lleol). Mae'r data ar gyfer preswylwyr arferol o Gyfrifiad 2021. Mae'r cyfrif yn dangos y nifer o bobl fesul hunaniaeth rhywedd mewn ardal, ac mae'r canran yn dangos y gyfran o bobl fesul hunaniaeth rhywedd mewn ardal.

Roedd y cwestiwn ar hunaniaeth rhywedd yn wirfoddol a gofynnwyd i bobl 16 oed a throsodd yn unig.

Gweler yr adran "Ansawdd Ystadegol" sy'n darparu gwybodaeth pwysig ar yr ansicrwydd sy’n gysylltiedig â amcangyfrifon hunaniaeth rhywedd Cyfrifiad 2021 a chanllawiau ar eu defnydd priodol

Ar gyfer Cyfrifiad 2021, ystyr preswylydd arferol o'r Deyrnas Unedig yw unrhyw un a oedd, ar ddiwrnod y Cyfrifiad, yn y Deyrnas Unedig ac wedi aros neu'n bwriadu aros yn y Deyrnas Unedig am 12 mis neu fwy, neu oedd â chyfeiriad parhaol yn y Deyrnas Unedig ac a oedd y tu allan i'r Deyrnas Unedig ac yn bwriadu bod y tu allan i'r Deyrnas Unedig am lai na 12 mis.

Cyfrifo neu gasglu data

Mae'r amcangyfrifon a ddarparwyd ar gyfer preswylwyr arferol ar Ddydd y Cyfrifiad, 21 Mawrth 2021. Casglwyd y data fesul holiaduron ar gyfer pob aelwyd a sefydliad cymunedol yng Nghymru. Gweler wybodaeth ansawdd a methodoleg am Gyfrifiad 2021 y Swyddfa Ystadegau Gwladol am fwy o wybodaeth - darperir dolen yn yr adran Adroddiadau Cysylltiedig.

Ansawdd ystadegol

Mae’r cwestiwn Cyfrifiad ac amcangyfrifon ar gyfer hunaniaeth rhywedd yn amodol i lefel uwch o ansicrwydd na rhai phynciau eraill. Ceir patrymau yn yr amcangyfrifon hunaniaeth rhywedd o Gyfrifiad 2021 sy'n awgrymu nad oedd rhai ymatebwyr wedi dehongli'r cwestiwn fel y bwriadwyd, yn fwyaf nodedig y rheini sydd â hyfedredd iaith is yn Saesneg neu Cymraeg. Mae’n bosib fod rhai bobl wedi rhoi ateb yn anfwriadol fod ganddynt hunaniaeth rhywedd gwahanol i'r rhyw a gofrestrwyd pan gawsant eu geni. Mae hyn wedi cynyddu’r ansicrwydd yn yr amcangyfrifon hunaniaeth rhywedd, o’i gymharu â amcangyfrifon Cyfrifiad 2021 eraill.

Ni ddylid defnyddio amcangyfrifon hunaniaeth rhywedd o Gyfrifiad 2021 fel amcangyfrifon manwl gywir i gynorthwyo cyflenwi gwasanaethau ond gall eu defnyddio i ddarparu trosolwg. Dylai defnyddwyr gyfeirio i’r cyngor penodol yn yr erthygl ystadegol a gyhoeddwyd gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol (SYG) ar 26ain o Fawrth 2025 cyn defnyddio’r amcangyfrifon hunaniaeth rhywedd o Gyfrifiad 2021. Mae dolen i'r erthygl yma wedi ei ddarparu yn yr adran "Adroddiadau Cysylltiedig" - "Amcangyfrifon 2021 hunaniaeth rhywedd ar gyfer Cymru a Lloegr, canllawiau pellach ar ansicrwydd a defnydd priodol (Swyddfa Ystadegau Gwladol)" (Saesneg yn unig).

Ni all y SYG fod yn hyderus yn amcangyfrifon Cyfrifiad 2021 o boblogaeth awdurdodau lleol fesul hunaniaeth rhywedd. Fodd bynnag mae nhw’n gallu dweud yn fwy eang fod awdurdodau lleol sy’n fwy trefol, sydd â phoblogaethau uchel o fyfyrwyr, neu sydd â chyfran gymharol uchel o’r boblogaeth sy’n 16 i 34 oed, yn debygol o gael cyfran uwch o’u phoblogaeth â hunaniaeth rhywedd sy’n wahanol i’r rhyw a gofrestrwyd pan gawsant eu geni.

Ar 5 Medi 2024, fe wnaeth Emma Rourke, y Dirprwy Ystadegydd Gwladol, ysgrifennu i Ed Humpherson, sef Pennaeth y Swyddfa Rheoleiddio Ystadegau, i wneud cais fod yr amcangyfrifon hunaniaeth rhywedd o Gyfrifiad 2021 ddim bellach yn ystadegau swyddogol achrededig ac yn hytrach wedi’u dynodi fel ystadegau swyddogol o dan ddatblygiad. Cadarnhaodd y Swyddfa Rheoleiddio Ystadegau y newid yn y ddynodiad ar 12 Medi 2024. Mae’r newid yma yn adlewyrchu’r natur arloesol o’r amcangyfrifon hunaniaeth rhywedd a’r dealltwriaeth sy’n datblygu o fesur hunaniaeth rhywedd, ynghyd â’r ansicrwydd sy’n gysylltiedig â’r amcangyfrifon. Mae’r holl amcangyfrifon Cyfrifiad 2021 arall, gan gynnwys y rheini ar gyfeiriadedd rhywiol, yn dal wedi’u dehongli fel ystadegau swyddogol achrededig. Ceir dolen i lythyr y SYG i’r Swyddfa Rheoleiddio Ystadegau ar yr amcangyfrifon hunaniaeth rhywedd o Gyfrifiad 2021 yn yr adran “Adroddiadau Cysylltiedig” (Saesneg yn unig).

Efallai ni fydd y cyfansymiau'n cyfateb yn union oherwydd rheoli datgelu ystadegol. Weithiau mae'n rhaid gwneud newidiadau i'r data os mae'n bosib adnabod unigolion. Gelwir hyn yn rheoli datgelu ystadegol. Mae'r rheoli datgelu a ddefnyddiwyd gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol ar gyfer Cyfrifiad 2021 yn cynnwys: Cyfnewid cofnodion (wedi'i dargedu). Er enghraifft, os oedd posibilrwydd adnabod aelwyd yn y setiau data oherwydd fod gan yr aelwyd nodweddion anarferol, fe gyfnewidiwyd y cofnod gydag un tebyg o ardal bach sy'n agos (gallai aelwydydd anarferol iawn gael eu cyfnewid gydag un mewn awdurdod lleol agos). Ychwanegu newidiadau bach i rai cyfrifon (aflonyddiad ar lefel cell ddata). Er enghraifft, gellir newid rhifyn o bedwar i rhif tri neu rhif pump - gall hwn arwain at gwahaniaethau bach rhwng tablau yn dibynnu ar sut y mae'r data yn cael ei dorri i lawr.

Adroddiadau cysylltiedig

Cyhoeddwyd gan

Sefydliad
Llywodraeth Cymru
E-bost cysylltu
YrUnedTystiolaethCydraddoldeb@llyw.cymru